Poranny pośpiech, hałas w przedszkolu, metka w ubraniu czy konieczność szybkiej zmiany aktywności mogą być dla jednego dziecka w całości zwykłe, a dla innego stanowić wyraźne obciążenie. Właśnie w takich codziennych sytuacjach można zauważyć zachowania związane ze sposobem odbierania i przetwarzania bodźców. Integracja sensoryczna opisuje proces, w którym informacje docierające z różnorakich układów zmysłowych są porządkowane i wykorzystywane do odpowiedniego reagowania.
Nie chodzi jedynie o wzrok, słuch czy dotyk. Znaczenie mają także informacje dotyczące równowagi, ruchu oraz położenia swojego ciała. Ich prawidłowe połączenie jest potrzebne w trakcie na pozór łatwych czynności, takich jak siedzenie przy stole, przechodzenie po schodach, zapinanie guzików, korzystanie z przyborów czy uczestniczenie w zabawie ruchowej.
W obserwacji dziecka szczególnie istotne są sytuacje, które regularnie się powtarzają. Jedno dziecko może zasłaniać uszy przy głośnych dźwiękach, inne może mieć trudność z tolerowaniem określonych ubrań lub niechętnie dotykać niektórych materiałów. Zdarza się też odwrotna reakcja: wymaganie częstego biegania, kręcenia się, podskakiwania lub mocnego nacisku na przedmioty. Nierzadko takie zachowania są proste do zauważenia, niemniej jednak w innych przypadkach pojawiają się wyłącznie w określonych warunkach. Warto wówczas zwrócić uwagę na porę dnia, poziom zmęczenia, liczbę osób w sąsiedztwie i rodzaj wykonywanego zadania. Te elementy mogą mieć znaczenie, ponieważ reakcja na ten sam bodziec nie za każdym razem wygląda tożsamo. Sama niechęć do hałasu, ruchu czy dokładnie określonej faktury nie jest także wystarczającą fundamentem do stwierdzenia określonej trudności.
W praktyce pomocne jest patrzenie na zachowanie szerzej niż jedynie przez pryzmat pojedynczej reakcji. Jeżeli już dziecko na prawdę często wstaje w trakcie zajęć, warto sprawdzić, czy problem pojawia się też w trakcie zabawy, posiłku albo rozmowy, czy może dotyczy tylko długiego siedzenia. Podobnie przy trudnościach z czynnościami manualnymi znaczenie ma to, czy występują one wyłącznie przy pisaniu, czy także podczas budowania z klocków, wycinania i zapinania odzieży. Takie porównania pozwalają dostrzec powtarzalne schematy. W ocenie funkcjonowania bierze się pod uwagę także wiek a także ogólny etap rozwoju. Zachowanie typowe dla młodszego dziecka może mieć w całości inne znaczenie u starszego, dlatego interpretowanie pojedynczych objawów bez szerszego kontekstu może prowadzić do błędnych wniosków.
Podejście związane z integracją sensoryczną może obejmować obserwację reakcji dziecka na różne rodzaje bodźców a także analizę tego, jak wpływają one na wykonywanie codziennych obowiązków. Dobieranie aktywności nie powinien być przypadkowy. To, co dla jednego dziecka jest neutralnym doświadczeniem, dla innego może oznaczać nadmiar wrażeń albo wymagać dużego wysiłku. Znaczenie ma też stopniowanie trudności i uwzględnianie aktualnego stanu dziecka, ponieważ jego możliwości mogą przerabiać się w współzależności od zmęczenia czy sytuacji. W zwyczajnym życiu można zatem głównie obserwować zależności między bodźcem, reakcją i konsekwencją dla konkretnej czynności. Takie informacje są bardziej użyteczne niż samo przypisywanie zachowania do jednej kategorii, ponieważ pozwalają dokładniej opisać, w jakich warunkach pojawia się trudność i czego konkretnie tyczy się.
Sprawdź również informacje na stronie: neurologopeda łódź.
